Twoja lokalizacja: Cała Polska [zmień lokalizację]
Kontrast: A A A
Czcionka: A A+ A++
REPORTAŻE

Dzień Domeny Publicznej w Polsce

Avatar
Dodano: 2017-01-20 przez: Admin Rampy

W styczniu otwiera się dostęp do utworów, które przestają podlegać ograniczeniom prawa autorskiego i przechodzą do domeny publicznej. W tym roku jest to twórczość m.in. Herberta G. Wellsa i Józefa Mehoffera. Dzień Domeny Publicznej będzie obchodzony w Warszawie i Krakowie.

 

1 stycznia każdego roku symbolicznie uwalnia się twórczość kolejnych autorów, którzy zmarli przed 70. laty. Ich dzieła stają się dostępne dla każdego, stanowiąc od tej chwili własność publiczną. Dlatego na całym świecie w styczniu celebruje się otwieranie dostępu do kolejnych zasobów kultury oraz promuje się wiedzę na temat prawa autorskiego.

 

"Domena publiczna to taki rezerwuar dóbr kultury, z którego każdy ma prawo skorzystać. W tym sensie jest to nasze wspólne dziedzictwo - coś, co wszyscy otrzymujemy w spadku po poprzednich pokoleniach twórców" - mówi Aleksandra Janus, specjalistka do spraw otwartości w Centrum Cyfrowym. "Na tych zasobach, które tworzą naszą tradycję, możemy budować własne dzieła, produkty i usługi, dając jednocześnie tym treściom drugie życie lub podkreślając ich trwałość jako źródła inspiracji" - dodaje.

 

Jednym z przykładów dobrych praktyk w zakresie udostępniania swoich materiałów jest Amerykańska Agencja Kosmiczna NASA, która dzieli się np. zdjęciami planet wykonywanych z satelity, plakatami promującymi akcje kosmiczne czy dokumentacją wizualną lądowania na księżycu. Może z nich skorzystać każdy np. wokalistka Misia Furtak przetworzyła i wykorzystała dźwięki udostępniane przez NASA w swoim utworze "The Drake Equasion", do którego powstał także klip bazujący na materiałach filmowych z domeny publicznej i otwartych zasobów.

 

1 stycznia tego roku do domeny publicznej weszła twórczość osób, które zmarły w 1946 r. W dziedzinie literatury to przede wszystkim dzieła Herberta George’a Wellsa jednego z pionierów gatunku science fiction. Wśród znanych postaci, których twórczość stanie się publicznym zasobem w 2017 r. będą również: Józef Mehoffer – polski malarz, witrażysta, grafik, jeden z najbardziej wyrazistych przedstawicieli Młodej Polski, Laszlo Moholy-Nagy – węgierski malarz, fotograf, projektant, producent filmowy, teoretyk, profesor Bauhausu; Gertrude Stein – amerykańska powieściopisarka, poetka i feministka. Do domeny publicznej przejdą też dzieła Gerharta Johanna Hauptmanna, niemieckiego dramaturga i powieściopisarza, laureata literackiej Nagrody Nobla w 1912.

 

Zasoby domeny publicznej zasili także tłumaczenie "Przygód dobrego wojaka Szwejka podczas wojny światowej" Jaroslava Haska autorstwa Pawła Hulki-Laskowskiego.

 

Dzień Domeny Publicznej – nieoficjalne święto przypadające 1 stycznia i obchodzone w kilku krajach na świecie. Celem tych obchodów jest zwrócenie uwagi na rolę domeny publicznej w budowaniu kultury i otwieraniu dostępu do wiedzy oraz promowanie wiedzy na temat prawa autorskiego.

 

Także w Polsce Dzień Domeny Publicznej jest od kilku lat świętowany, choć niekoniecznie 1 stycznia. W tym roku w związku z obchodami Dnia Domeny Publicznej 20 stycznia w Krakowie odbędzie się konferencja adresowana do pracowników instytucji kultury, organizowana przez Koalicję Otwartej Edukacji, Stowarzyszenie Wikimedia Polska we współpracy z Muzeum Narodowym i Bunkrem Sztuki. Jej tematem będą wyzwania i potencjał związany z otwartym udostępnianiem kolekcji instytucji w sieci.

 

Natomiast 23 stycznia w warszawskim Barze Studio, odbędzie się debata pt. "Róża jest różą? Szara strefa dobra wspólnego w kulturze". Debata będzie próbą odpowiedzi na pytania dotyczące ograniczania dostępu do twórczości w domenie publicznej i konsekwencjach tych działań dla kultury, która w coraz większym stopniu żyje w internecie. Organizatorem wydarzenia jest Centrum Cyfrowe, Koalicja Otwartej Edukacji oraz Creative Commons Polska.

 Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl 

 

 

Wikimedia Polska: świadomość istnienia domeny publicznej - nadal słaba

Każdego roku setki dzieł trafiają do domeny publicznej. Oznacza to, że można z nich korzystać nieodpłatnie w dowolnym w celu. Związana z tym świadomość Polaków jest jednak wciąż słaba - ocenia stowarzyszenie Wikimedia Polska.

 

W domenie publicznej znajduje się twórczość wszelkiego typu - począwszy od tekstów, przez obrazy, fotografie czy muzykę. Utwory trafiają do tego zbioru w dwóch przypadkach: na terenie Unii Europejskiej (w tym - w Polsce) - kiedy upłynie 70 lat od śmierci ich twórcy, poczynając od końca roku kalendarzowego (dlatego właśnie dzień domeny publicznej obchodzony jest 1 stycznia) lub gdy jego twórca zrzeknie się majątkowych praw autorskich.

 

"W związku z tym taka twórczość może być swobodnie udostępniana w sposób legalny, a nawet adoptowana. Co najważniejsze, nie musimy za to uiszczać nikomu żadnych opłat" - opowiada PAP Natalia Szafran-Kozakowska ze stowarzyszenia Wikimedia Polska.

 

Dzieła znajdujące się w domenie publicznej najłatwiej znaleźć w internecie, wśród zasobów Wikipedii. Każdy z zamieszczonych tam plików multimedialnych (np. fotografii, obrazów czy audio) oznaczony jest pod spodem odpowiednim opisem (licencją). W wielu przypadkach jest to właśnie "domena publiczna". Zbiór ponad 50 tys. książek, które można nieodpłatnie pobrać w różnych formatach, znajduje się z kolei na stronach Project Gutenberg. Ogromne zbiory, w dużej części w domenie publicznej, udostępnia też Biblioteka Narodowa na portalu Polona. Podobnych zasobów jest w internecie wiele. Zawsze należy jednak sprawdzać opis licencji przed wykorzystaniem lub pobraniem interesującego dzieła - zwracają uwagę eksperci.

 

Liczba twórców, których dzieła w 2016 r. stały się publiczną własnością, przekracza 1100 osób - wynika ze spisu przygotowanego przez dr. Wojciecha Sachwanowicza z Biblioteki Uniwersyteckiej w Toruniu na podstawie kartoteki NUKAT.

 

"Kręci się w głowie od obfitości nazwisk" - komentuje Szafran-Kozakowska. Wśród twórców, których dzieła znalazły się w +wolnym dostępie+ są: malarz Józef Mehoffer, powieściopisarka Gertruda Stein, malarz i fotograf - Laszlo Moholy-Nagy czy jeden z pionierów gatunku science-fiction, pisarz Herbert George Wells - autor powieści "Wojna światów" i "Wehikuł czasu". Ze względu na to, że majątkowe prawa autorskie dotyczą również tłumaczeń - w domenie publicznej znajduje się w języku polskim tylko druga z wymienionych powieści - zaznacza Szafran-Kozakowska.

 

Za najcenniejszą wartość związaną z istnieniem domeny publicznej Szafran-Kozakowska uważa możliwość reinterpretacji twórczości, jej swobodnej adaptacji (np. w postaci filmów czy sztuk teatralnych) czy wykorzystania w klipach video. Ważne jest to - podkreśliła - że wykorzystanie twórczości w różnorodnej formie (tekstów, obrazów czy fotografii) nie wymaga pytania nikogo o zgodę czy uiszczania opłat.

 

"Często domena publiczna rozumiana jest instynktownie - przecież zdajemy sobie sprawę, że nie będziemy nikogo pytać o zgodę na możliwość wystawienia w teatrze renesansowej +Odprawy posłów greckich+. Jednak w przypadku późniejszych dzieł ludzie mają często trudność z oceną, czy (autorom) przysługują prawa majątkowe" - zauważa Szafran-Kozakowska.

 

Jej zdaniem świadomość istnienia domeny publicznej w Polsce rośnie - i tak powinno być, bo żyjemy w czasach, w których bardzo łatwo stajemy się twórcami lub udostępniamy innym osobom w internecie twórczość, często zapożyczoną - z sieci pobieranych jest też coraz więcej filmów, grafik, zdjęć, utworów literackich, stanowiących zasoby kultury.

 

"Dlatego tym bardziej ważna jest świadomość dotycząca praw autorskich" - dodaje. Ale - jak zaznacza - internauci często gubią się i nie jest dla nich jasne, skąd mogą legalnie pobierać materiały.

 

Szafran-Kozakowska podkreśla znaczenie edukacji szkolnej. I ubolewa, że o prawach autorskich mówi się w szkole za mało, również dlatego, że sami nauczyciele nie wiedzą zbyt wiele na ten temat.

 

"Dzień domeny publicznej jest paradoksalnym wydarzeniem. Z jednej strony celebrujemy twórczość artystów, którzy przeszli do domeny publicznej; to, że jest nadal ona żywa i można z niej nadal korzystać na różne sposoby. Ale jest to też dzień, w którym uświadamiany sobie, że tych osób nie ma już wśród nas" - zauważa.

 

W ostatnich latach do wolnych zasobów weszło szczególnie dużo materiałów, których twórcami były osoby, które zginęły w czasie trwania II wojny światowej.

 

Jak podkreśla Szafran-Kozakowska, udostępnianie zasobów jest kluczowe dla kultury - umożliwia jej istnienie i rozwój. Przykładowo - co roku od 1 stycznia Wikipedia wzbogaca się o nowe pliki graficzne, które ilustrują hasła dotyczące malarzy.

 

Dzień domeny publicznej obchodzony jest 1 stycznia, ale związane z tym wydarzenia popularyzatorskie - warsztaty i spotkania, dotyczące dostępu i wykorzystania dzieł znajdujących się w domenie publicznej - odbędą się w piątek 20 stycznia w Krakowie (w Bunkrze Sztuki i Muzeum Narodowym). Wśród organizatorów imprez są Koalicja Otwartej Edukacji i stowarzyszenie Wikimedia Polska.

Źródło: www.naukawpolsce.pap.pl

Komentarze
Jeśli chcesz dodać komentarz lub zobaczyć inne komentarze, musisz się zalogować.